شبکه_نور
بازگشت به صفحه اصلی

كم كاري تيروئيد نوزادان

 

تيروئيد چيست و چه كاري انجام ميدهد :

تيروئيد غده كوچكي است كه در جلو گردن قرار دارد. وظيفه اصلي اين غده توليد و ترشح هورموني به نام تيروكسين در بدن است كه اين هورمون اثرات مهمي در سوخت و ساز سلولهاي مختلف و رشد بدن دارد اثرات اين هورمون در رشد و تكامل مغز بسيار مهم و ضروري است. در صورتي كه به هر دليلي اين هورمون در بدن توليد نشود، يا توليد آن كم يا بشكل غيرطبيعي باشد، عوارض مختلفي در بدن پديدار ميگردد، اين عوارض در سنين مختلف متفاوت هستند. توليد بيش از حد اين هورمون نيز سبب بيماري ميشود.

کم کاری تیروئید نوزادان :

به مواردی از کم کاری تیروئید گفته می شود که قبل از تولد و یا در زمان تولد وجود داشته باشد

كم كاري تيروئيد نوزادان يك بیماری است که معمولا بدون علامت بوده و در روز های اول بعد از تولد بندرت تشخیص داده می شود. به طوری که تنها تعداد كمي از نوزادان در ماه اول زندگی شناسایی می شوند . بنابر این نوزاد مبتلا تشخیص داده نمی شود. و به علت این کم کاری غده تیروئید، عوارضي براي نوزاد ايجاد خواهد شد.

رشد و تكامل مغز تا حدود 3 سالگي ادامه دارد، با توجه به تاثير هورمون غده تيروئيد كم كاري تيروئيد نوزادان باعث عوارض جبران ناپذيري بر رشد و تكامل مغز و اعصاب مركزي ميشود. رشد طولي و قد نوزاد نيز تحت تاثير اين بيماري قرار گرفته و كند خواهد شد در نتيجه اين بيماري با عوارضي نظير عقب ماندگی ذهنی،  کوتاهی قد،  ناشنوایی،  لالی ،  بعضی از بیماریهای مغزی و عصبی همراه است. با توجه به اينكه اين عوارض در صورت عدم تشخيص زودرس و عدم شروع درمان بموقع جبران ناپذير هستند، غربالگري نوزادان در سنين 5-3 روز بعد از تولد از اهميت بسيار زيادي برخوردار است، درمان به موقع و صحيح از بروز عوارض اين بيماري جلوگيري ميكند.

در ايران از هر 1000 نوزاد يك نفر  مبتلا است .

علت بیماری چیست؟

هرگاه به هر دلیلی غده تیروئید نوزاد قادر به تولید هورمون تیروئید (تیروکسین) به اندازه کافی نباشد یا هورمون تیروئید در بدن بدرستی فعالیت نکند کم کاری تیروئید اتفاق می افتد.علت اصلي بروز كم كاري تيروئيد نوزادان ناشناخته است، اما كمبود يد و ازدواجهاي فاميلي از عوامل مؤثر به شمار ميروند

غربالگری کم کاری تیروئید نوزادان

کم کاری تیروئید نوزادان شایعترین علت قابل پیشگیری عقب ماندگی ذهنی نوزدان میباشد ،در زمانی که عقب ماندگی ظاهر می شود درمان بی فایده است اما در موقع تولد به راحتی با یک آزمایش ساده در روز سوم تا پنجم بعد از تولد قابل شناسایی می باشد توجه داشته باشيم منظور از روز سوم 72 ساعت پس از تولد نوزاد است .این آزمایش با گرفتن چند قطره خون از پاشنه پای نوزاد در مراكز بهداشتي درماني انجام می شود. این نمونه گیری ساده، بی خطر و به حدی کم درد است که گاه حتی نوزاد از خواب بیدار نمی شود. بيماری هاي مثل سرما خوردگی، تب ناشی از تزريق واکسن و... که منجر به بستری شدن در بيمارستان نمی شود، مانع از انجام نمونه گيری نمی شوند.جهت نمونه گيري نياز به ناشتا بودن نوزاد نيست. در واقع هيچگونه آمادگي خاصي براي انجام آزمايش غربالگری وجود ندارد.  در عمل ديده شده است که وقتی نوزاد تازه شير خورده و سير است نمونه گيری راحت تر انجام شده و پاشنه پا بهتر خون می دهد. نتیجه این آزمایش ۴۸ ساعت بعد از نمونه گيري مشخص شده و در صورت مثبت بودن جواب آزمايش كف پا بلافاصله نوزاد جهت اقدامات بعدي فراخوان ميشود

 

در بعضي نوزادان لازم است يك هفته پس از نمونه گيري اوليه مجددا نمونه گيري از پاشنه پا انجام شود. دلايل نمونه گيري مجدد عبارتند از :

v    نوزادان نارس

v    نوزادان با وزن کمتر از 2500 گرم

v    نوزادان با وزن بيش از 4000 گرم

v    دو قلوها یا چند قلو ها

v    نوزاداني كه سابقه بستری در بيمارستان دارند

v    نوزاداني كه داروهاي خاص مانند دوپامين مصرف مينمايند

v    نوزادان با سابقه دريافت يا تعویض خون دارند

 

آزمايش تاييد تشخيص :

مثبت شدن آزمايش غربالگري (نمونه پاشنه پا) نشان ميدهد كه ممكن است اين نوزاد مبتلا به بيماري كم كاري تيروئيد باشد و بايستي آزمايش تكميلي با استفاده از خون وريدي انجام شود كه تشخيص را قطعي كند و اگر نوزاد بيمار تشخيص داده شد جهت درمان و مراقبت به پزشك معالج معرفي ميگردد  يادمان باشد هرگونه تاخیر در درمان بيماري از ضریب هوشی و سلامتی نوزادان خواهد کاست .

 

ساير بيماريهاي مادرزادي قابل تشخيص در بدو تولد عبارتند از :

فاويسم  ، فنيل كتونوري (PKU) ، (G6PD )

زمان در جلوگیری از عقب ماندگی ذهنی نوزادان مبتلا به کم کاری مادرزادی تیروئید از طلا باارزش تر است
 
 
 

نحوه تشخيص بيماري           

•         غربالگري نوزادان در روز 3-5 بعد از تولد شامل: تکميل فرم اطلاعات کاغذ فيلتر(فرم شماره 1)، نمونه گيري از پاشنه پا، خشک کردن نمونه اخذ شده، در دماي اتاق در مدت سه ساعت، در پاكت مخصوص گذاشتن

•         ارسال نمونه ها به آزمايشگاه غربالگري استان از طريق پست پيشتاز

 

•         اندازه گيري TSH اوليه از نمونه پاشنه پا كه بهترين زمان غربالگري روزهاي 5 – 3 تولد مي باشد :

 اگر غربالگري در روزهاي 7-3 تولد انجام شده باشد TSH كمتر از 5 طبيعي محسوب مي شود .

 اگر نوزاد در 8 روزگي و بيشتر غربالگري پاشنه پا از وي انجام شده باشد TSH کمتر از 4 طبيعي تلقي مي شود . و اگر بيش از 4 باشد در اسرع وقت مي بايست نمونه وريدي از وي گرفته شود .

TSH بيش از 5 مشكوك به حساب مي آيد و مي بايست در زمان مقرر از وي آزمايشات وريدي به عمل آيد. •   

     در نوزادان زير انجام آزمايش غربالگري مجدد از پاشنه پا در هفته دوم تولد ضروري است :

  • نوزادان نارس
  • نوزادان كم وزن
  • چند قلوها
  • نوزادان بستري و يا با سابقه بستري در بيمارستان
  • نوزادان با سابقه دريافت و يا تعويض خون
نوزاداني كه داروهاي خاص مصرف ميكنند مثل دوپامين

  

  • ماکروزومی.

 

نوزاداني که در روز 3 تا 7 تولد نمونه گيري پاشنه پا از آنان انجام شده باشد و در نمونه اول مشخص شده باشد که نيازي به تکرار نمونه دوم نداشته باشد TSH کمتر از 5 طبيعي تلقي مي شود و اگر TSH بين 9/9 – 5 باشد مي بايست در طي 48 ساعت نمونه دوم پاشنه پا از آنان انجام شود اگر TSH کمتر از 5 باشد نوزاد طبيعي تلقي مي شود ولي اگر نمونه دوم پاشنه پا بين 9/9 – 5 باشد انجام نمونه وريدي در طي 48 ساعت پس از نمونه دوم الزامي است که اگر طبيعي بود بيماري رد مي شود در غير اين صورت سريعا درمان آغاز مي شود .

      نوزاداني که طبق دستورالعمل نياز به نمونه دوم پاشنا پا دارند نمونه دوم تهيه مي شود و براساس نتايج نمونه دوم اقدام خواهد شد.

 

    نوزاداني که نمونه پاشنه پا آنها پس از 7 روزگي انجام مي شود TSH کمتر از 4 طبيعي تلقي مي شود و اگر 4 و بالاتر باشد گرفتن نمونه وريدي در اسرع وقت الزامي است .

      نوزادان مشكوكي كه آزمايش پاشنه پا آنها بين 19/9-10 باشد در 2 تا 3 هفتگي سن نوزاد آزمايش هاي وريدي از وي انجام مي شود و اگر پس از آن انجام شود يا اصلا" انجام نشود عملكرد ضعيف آن مركز را نشان  مي دهد . و با آزمايشات وريدي مي توان بيماري را رد يا تائيد کرد .

      نوزادان مشكوكي كه آزمايش پاشنه پا آنها 20 و بالاتر است مي بايست هر چه سريعتر يا حتي در همان روز پس از دريافت نتيجه آزمايش پاشنه پا جهت انجام آزمايش وريدي به آزمايشگاه جهت انجام آزمايش وريدي ارجاع مي شوند و پس از انجام آزمايش وريدي درمان وي آغاز مي شود و پس از دريافت نتيجه آزمايش اگر منفي بود درمان قطع مي شود ولي اگر بيماري شد درمان ادامه پيدا ميکند و جهت تائيد رژيم درماني به فوکال پوينت برنامه ارجاع داده مي شوند  

     نكته 1 : كليه نوزادان مشكوك پس از دريافت نتيجه آزمايش هاي وريدي جهت تائيد يا رد بيماري كم كاري مادرزادي تيروئيد به فوكال پوينت برنامه ( متخصص كودكان ) مستقر در شهر نور ارجاع داده مي شوند.

      نكته 2 : درمان بيماران مبتلا به بيماري كم كاري مادرزادي تيروئيد تا 3 سال ادامه پيدا مي كند كه مراكز مي بايست در طول اين مدت پيگيري هاي لازم در جهت ادامه درمان انجام دهند . پس از 3 سال ، درمان به مدت 4 هفته قطع مي شود ، سپس آزمايشات وريدي تيروئيد انجام مي شود اگر نتايج طبيعي بودند نوزاد بهبود يافته و درمان قطع مي شود و اگر نتايج غير طبيعي باشد مي بايست تا آخر عمر درمان وي ادامه پيدا كند .

      نكته 3 براي هر بيمار مبتلا به کم کاري مادرزادي تيروئيد فرم پيگيري داخل پوشه خانوار تشکيل مي شود و مراقبت هاي انجام يافته در آن ثبت مي شود

 

امتیازدهی
میانگین امتیازها:3.6 تعداد کل امتیازها:5
مشاهده نظرات تعداد نظرات : 0
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
آدرس : ساری ، میدان امام (ره) سه راه جویبار ، ابتدای بزرگراه ولی عصر (عج) ، دانشگاه علوم پزشکی مازندران
Powered by DorsaPortal